Netwerk

Volgens het rapport van de Commissie Davids was er geen mandaat voor de militaire inval in Irak en heeft het kabinet onvoldoende informatie verschaft over het verzoek van de VS om militaire steun te verlenen. Maar hoe begon het allemaal ook al weer? In dit overzicht vindt u de gebeurtenissen rond de Nederlandse inmenging in Irak.

Voorjaar 2003
Februari
CDA en PvdA onderhandelen over de vorming van een nieuw kabinet. Een eventueel inval in Irak speelt een belangrijke rol omdat beide partijen lijnrecht tegenover elkaar staan over het verlenen van steun. Het CDA is voor, de PvdA is tegen.

18 maart
Het demissionaire kabinet-Balkenende I vindt dat de PvdA betrokken moet blijven bij de formatiebesprekingen. Men besluit dat Nederland de oorlog in Irak politiek in plaats van militair gaat steunen. Het kabinet rechtvaardigt het militair ingrijpen van de VS en Groot-Brittannië op basis van onvoldoende naleving van VN resolutie 1441 die gaat over de ontwapening van Irak. In een debat in de Kamer komt dit besluit ter discussie te staan. PvdA-leider Bos vindt een oorlog met Irak "op dit moment niet gerechtvaardigd". Balkenende vindt dat een aantal VN-resoluties, waaronder 1441, die Irak verplicht afstand te doen van massavernietigingswapens voldoende zijn om de oorlog te legitimeren.

20 maart
De VS vallen Irak binnen. Balkenende reageert: "Velen hebben de afgelopen dagen gewezen op het belang van de internationale rechtsorde. Terecht. Maar tot het verdedigen van de rechtsorde behoort ook dat diegenen die het recht sinds jaar en dag brutaal schenden, uiteindelijk niet vrijuit mogen gaan." De PvdA noemt de inval "een nederlaag voor iedereen", maar steunt de troepen.

24 maart
CDA en Pvd komen met een gezamenlijke standpunt naar buiten dat Nederland zich "in de ontstane situatie" achter de geallieerde coalitie moet scharen.

25 maart
De Amerikaanse opperbevelhebber Tommy Franks presenteert de zogenoemde Coalition of the Willing. Onder hen bevindt zich de Nederlandse luitenant-kolonel Jan Blom. Den Haag wil weten of Nederland toch militaire steun verleent. Minister Kamp van Defensie geeft aan dat dit een vergissing is.

1 mei
Minister Jaap de Hoop Scheffer van Buitenlandse Zaken laat in Washington aan Condoleezza Rice weten dat Nederland in principe wil deelnemen aan een stabilisatiemacht voor Irak.

Zomer 2003
1 augustus
Start van de Nederlandse missie in Irak.

2 september
Premier Balkenende en minister De Hoop Scheffer brengen een werkbezoek aan de Amerikaanse president George Bush en vicepresident Dick Cheney. Het gesprek gaat in eerste plaats over Irak en de strijd tegen het terrorisme. Er wordt gespeculeerd dat De Hoop Scheffer wordt benoemd tot secretaris-generaal van de NAVO in ruil voor de Nederlandse steun in Irak.

22 september
Jaap de Hoop Scheffer wordt secretaris-generaal van de NAVO.

Tussen 2003 en 2007 wordt voortdurend in de Tweede Kamer aangedrongen op een Irak-onderzoek. Dit komt er niet omdat er geen meerderheid voor is.

Voorjaar 2007
2 maart
Kabinet Balkenende IV treedt aan, met PvdA als coalitiegenoot. De partij wilde altijd een Irak-onderzoek, maar laat die eis in de coalitiebesprekingen vallen.

23 maart
KRO-programma Reporter meldt dat de Tweede Kamer in de aanloop naar de oorlog in Irak onvolledig is ingelicht.

4 april
De Tweede Kamer debatteert opnieuw over een Irak-onderzoek. De PvdA krijgt het weer zwaar te verduren, omdat deze partij niet meer voor zo'n onderzoek is nu zij deel uitmaakt van het kabinet. PvdA-Kamerlid Martijn van Dam zegt, net als eerder fractieleider Tichelaar, dat hij het jammer vindt dat de PvdA het onderzoek bij de formatieonderhandelingen heeft moeten inleveren.

Premier Balkenende zegt dat het besluit om in 2003 de oorlog te steunen moet worden beoordeeld op basis van de kennis van destijds. Volgens hem is er geen verkeerde beoordeling gemaakt, maar was er wel "een lacune in onze kennis". Hij wijst erop dat in 2003 veel politici, ook van de oppositie, ervan overtuigd waren dat Saddam Hoessein in het bezit was van massavernietigingswapens.

Winter 2007
8 december
Oud-minister Ben Bot zegt in NRC Handelsblad dat hij in oktober 2005 "met het mes op de keel" werd gedwongen een uitspraak over de inval in Irak terug te nemen. Bot had zich zich destijds hardop afgevraagd of die inval wel verstandig was geweest. Bot zegt dat hij nog steeds achter zijn toenmalige uitspraak staat.

Winter 2009
12 januari 2009
Oud-ministers Van Aartsen (VVD), Van Mierlo (D66), Bot (CDA), Van den Broek (CDA) en Van der Stoel (PvdA) willen een parlementair onderzoek naar de politieke steun die Nederland heeft gegeven aan de inval in Irak.

17 januari
Een juridisch advies over de Irak-oorlog, waarin stond dat het besluit 'zowel materieel als procedureel tekortschiet', blijkt te zijn verzwegen voor minister De Hoop Scheffer.

29 januari
De voormalige onderminister van Buitenlandse Zaken Richard Armitage zegt in een interview met de GPD-kranten dat de VS wel degelijk een verzoek tot militaire steun in de oorlog in Irak heeft gedaan aan Nederland.

2 februari
Premier Balkenende maakt bekend dat er toch een onderzoek komt naar de achtergronden van de politieke steun aan de inval in Irak, omdat "de dynamiek rond dit onderwerp een eigen leven begon te leiden" . Hij kondigt aan dat "een onafhankelijke en zware commissie" onder leiding van oud-president van de Hoge Raad Willibrord Davids het onderzoek gaat leiden.

Foto, ANP