Netwerk

Bereken wat de inkomenseffecten zijn van de verkiezingsprogramma's van VVD, CDA en PvdA op drie soorten huishoudens. Dat was de opdracht die Netwerk meegaf aan econoom Alex Klein van Nyenrode. In de uitzending van donderdag 27 mei berichtte Netwerk over de berekeningen die Klein maakte ten aanzien van het VVD-programma.

Drie huishoudens
Klein raadpleegde daarvoor het VVD-verkiezingsprogramma en de doorrekening van het Centraal Planbureau. Hij paste die toe op de inkomensgegevens van drie huishoudens: een ondernemer, een gezin met drie kinderen en een bijstandsmoeder met vier kinderen. Netwerk presenteerde de uitkomsten donderdagavond als een eerste, voorlopige berekening; hoe het VVD-programma zou kunnen uitpakken in de situatie van deze drie huishoudens.

Hoofdredactioneel commentaar
Zoals in het hoofdredactioneel commentaar op deze site aangegeven heeft Netwerk alle gegevens aan de VVD overhandigd met daarbij het aanbod met econoom Klein te communiceren over de uitkomsten om zo nog voor uitzending eventuele aanpassingen te kunnen verwerken. De VVD heeft stellig aangegeven niet van dat aanbod gebruik te willen maken. En heeft ervoor gekozen geen enkele opmerking te maken over de gemaakte berekeningen voorafgaand aan de Netwerk-uitzending. Onderstaand zijn dan ook de berekeningen gebaseerd op de gegevens zoals die tot aan de uitzending bekend waren.

De berekening van econoom Klein leidde tot deze uitkomsten:

Ondernemer
• Voor ondernemer Jan Willem geldt dat de waarde van zijn huis met 2 % zal dalen, en dat de overdrachtsbelasting (bij verkoop) wordt gehalveerd. Als Jan Willem zijn huis niet verkoopt, merkt hij van beide aspecten echter niets. Jan Willem zal 1% minder belasting hoeven te betalen. Het eigen risico stijgt met 90 euro. Globaal gesproken levert het VVD-programma hem 1800 euro netto op jaarbasis op, berekent econoom Klein.

Gezin met drie kinderen
• Voor zzp'er in de bouw Marco en zijn vrouw (die voor 60 % een Wao-uitkering heeft) zijn de gevolgen groot. Zij hebben drie kinderen van 0, 4 en 7 jaar. De dochter van 7 is gehandicapt. Voor haar hebben de ouders een persoonsgebonden budget van 18.664 euro per jaar, dat ze uitgeven aan dagbesteding en begeleiding.
• In de CPB-doorrekening staat op pagina 109 dat de VVD bespaart op de awbz door 'het schrappen van begeleiding (1 mld euro)'. Econoom Klein leidde daaruit af dat voor dit gezin het onderdeel 'begeleiding' van het pgb voor hun dochter zou gaan vervallen.
• In het gunstigste geval betekent het voor dit gezin dat 2/12e deel van hun pgb vervalt. 2/12e x 18.664 euro = 3100 euro. In het ernstigste geval vervalt 4 uur van de huidige begeleiding: 4/14e van 18.664 euro is 5300 euro. NB: De VVD bestrijdt deze consequentie, maar erkent wel dat de CPB-zinsnede tot verwarring kan leiden.
• Daarnaast heeft deze familie te maken met de stijging van het eigen risico-bedrag van de ziektekosten-verzekering: twee maal 90 euro is 180 euro extra kosten.
• Econoom Klein concludeert dat dit gezin er tussen de 3000-5300 euro per jaar op achteruit gaat.

Bijstandsmoeder met vier kinderen
• Erna is alleenstaand en heeft 3 inwonende kinderen en 1 uitwonend kind, in de leeftijd van 14, 17, 19 en 21 jaar. Haar huurlasten gaan met 10 % omhoog. Ze krijgt ongeveer de helft daarvan vergoed in de vorm van subsidie. Op basis hiervan nemen we aan dat ook de helft van de verhoging zal worden vergoed. Ze betaalt nu 550 euro per maand aan huur. De stijging kost haar 300 euro per jaar extra.
• Haar eigen risico gaat omhoog van 210 naar 300 euro. Dit treft haarzelf en twee van haar oudste kinderen. Dat levert haar 270 euro kosten op. De afschaffing van de aftrek voor scholingsuitgaven betekent voor haar ook 316 euro extra kosten. Het levensonderhoud van haar thuiswonenende 18-pluskind kan ze in de VVD-plannen niet meer aftrekken: dit betekent minimaal 360 euro extra kosten per jaar.
• Econoom Klein concludeert dat deze bijstandsmoeder er al snel 1200 euro per jaar op achteruit gaat.

Zoals in het hoofdredactioneel commentaar staat aangegeven heeft Netwerk alle gegevens aan de VVD overhandigd met daarbij het aanbod met econoom Klein te communiceren over de uitkomsten om zo nog voor uitzending eventuele aanpassingen te kunnen verwerken. De VVD heeft stellig aangegeven niet van dat aanbod gebruik te willen maken. En heeft ervoor gekozen geen enkele opmerking te maken over de gemaakte berekeningen voorafgaand aan de Netwerk-uitzending. Bovenstaande berekeningen zijn dan ook de berekeningen gebaseerd op de gegevens zoals die tot aan de uitzending bekend waren.