Netwerk

Zijn Spaanse tomaten gezond? Een verslag van nader onderzoek. In de uitzending van 26 augustus besteedde Netwerk in de reportageserie ‘Ons dagelijks brood’ aandacht aan Spaanse tomaten die in Nederland worden geconsumeerd. In die uitzending vertelde een woordvoerder van Milieudefensie dat bij onderzoek door de Nederlandse overheid op Spaanse tomaten meer resten van bestrijdingsmiddelen werden gevonden dan op Nederlandse tomaten. Bij één steekproef was die hoeveelheid zodanig, dat er volgens Milieudefensie sprake was van een gezondheidsrisico voor kleine kinderen. Daarnaast ging het om zeven wetsovertredingen. Gemiddeld waren er van 3,2 bestrijdingsmiddelen resten aangetroffen op Spaanse tomaten. Bij Nederlandse tomaten was dat 0,5. Daarmee hadden Spaanse tomaten de hoogste vervuilingscore in Europa.

Na de uitzending reageerde Hortyfruta, een overkoepelende coöperatie van tomatentelers uit het Spaanse Andalusie. Hortyfruta benadrukte dat de kwalificatie ‘Spaanse tomaten zijn ongezond’ apert onjuist was en is. Nadat we als redactie met hen in contact waren gekomen hebben we ons opnieuw verdiept in de kwestie door vragen te stellen aan het Spaanse Hortyfruta, de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (VWA) en Milieudefensie.

Op basis van dat onderzoek is ondermeer het volgende gebleken: 1. De term ‘gif’ wordt gebruikt door Milieudefensie, en houdt mogelijk verband met wat in de volksmond gebruikelijk termen zijn. De VWA hanteert die term niet. De VWA onderzoekt in hoeverre er residuen van gebruikte bestrijdingsmiddelen zijn achtergebleven op tomaten en andere groentes.

2. Sinds 1 september 2008 gelden er Europese regels in plaats van nationale. Volgens die nieuwe regels zouden de aangetroffen resten van bestrijdingsmiddelen geen overtredingen zijn geweest. Dat het voor 1 september wel overtredingen waren, had als oorzaak dat deze bestrijdingsmiddelen wel in Spanje waren geregistreerd, maar niet in Nederland.

3. Volgens Hortyfruta zijn Spaanse tomaten zeer gezond, volgens Milieudefensie kunnen de Spaanse tomaten een risico voor de gezondheid inhouden, en volgens de VWA hebben Spaanse tomaten geen gevaar voor de volksgezondheid opgeleverd. Bij dit oordeel van de VWA past een nadere toelichting, ook omdat er sprake zou zijn geweest van een misverstand. De steekproef waarbij volgens Milieudefensie sprake was van een gezondheidsrisico, was wettelijk gezien geen wetsovertreding. De hoeveelheid aangetroffen resten van het bestrijdingsmiddel lag ruim onder de maximaal in Nederland toegestane waarde. Het gezondheidsrisico baseerde Milieudefensie op een wetenschappelijke norm van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Ofwel: de aangetroffen hoeveelheid residu van het betreffende bestrijdingsmiddelen was wettelijk toegestaan, maar volgens deze WHO-norm een gezondheidsrisico. Naar nu blijkt zou de zaak nog wat anders kunnen liggen. Het ging om het residu van het middel oxamyl. De VWA liet ons onlangs weten: “deze zaak ligt nog iets complexer, omdat het veel minder giftige metaboliet oxamyl-oxim is aangetroffen en geen oxamyl. Zo is het aan Milieudefensie gerapporteerd, maar je kunt ze niet echt kwalijk nemen dat ze het verschil niet zagen.” Milieudefensie neemt hier geen genoegen mee, en wil dit eerst nader onderzoeken.Kortom, de uitspraak in de eerdere uitzending ‘Spaanse tomaten zijn ongezond’ is te kort door de bocht. Die uitspraak is gebaseerd op de –onderbouwde- mening van Milieudefensie waar een misverstand aan ten grondslag lijkt te liggen. Zowel Hortyfruta als de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit delen deze mening niet. Volgens de VWA hebben Spaanse tomaten geen gevaar voor de volksgezondheid opgeleverd.

Voor meer informatie:
Hortyfruta
Milieudefensie

Hoofdredactie Netwerk (EO)