Netwerk

Bepaalt je genetische structuur of je later het slechte pad op gaat, of is het een kwestie van opvoeding en leefomgeving? De TBS kliniek van de Nijmeegse Pompestichting en de Radboud Universiteit doen een onderzoek naar de biologische factoren van criminaliteit.

In de hersenen
De onderzoekers denken dat afwijkingen in de hersenen aan crimineel gedrag ten grondslag zou kunnen liggen. Als deze veronderstelling klopt zou de behandeling van TBS patiënten kunnen worden verbeterd; bijvoorbeeld door medicijngebruik. Dit zou opname op een long stay afdeling van een TBS kliniek kunnen voorkomen.

Theorieën
Over de oorzaken van crimineel gedrag wordt al lang gespeculeerd. En hoewel vaak als onwaar gezien, zijn de biologische verklaringen talrijk: Mannen met een extra Y-chromosoom zouden agressiever zijn, mannen met een extra X-chromosoom een gebrek aan mannelijkheid hebben. Mannen met een XYY-constellatie zouden onstabiel zijn, immatuur, geen schuldgevoel hebben en meerdere schijnbaar zinloze vermogensdelicten begaan.

Kritiek
Dergelijke onderzoeken zijn omstreden. In de jaren tachtig werd professor Wouter Buikhuisen verguisd toen hij voorstelde de hersenen van criminelen te onderzoeken. In het politiek correcte Nederland was dat vloeken in de kerk. Het onderzoek van Buikhuisen werd vergeleken met het semi-wetenschappelijke onderzoek van de nazi’s, die aan wilden tonen dat de joden een minderwaardig ras vormden. Buikhuisen zelf werd ongeveer gelijk gesteld aan de kampartsen uit de Tweede Wereldoorlog.

Over de schreef
Jonnie en Klaas hadden op een bepaald moment geen controle meer over hun daden en gingen daardoor behoorlijk over de schreef. Wat ging er op het moment van het misdrijf door hun hoofd? Zit er misschien een defect in hun hersenen waardoor ze fouten niet kunnen vermijden en er niet of nauwelijks van leren? Wetenschappers vermoeden van wel.

Hersenschors
En dus is er reden voor nieuw hersenonderzoek, gericht zich op delinquenten met een impulsief gewelddadig verleden. Met name in onderdelen van de hersenen die vooraan liggen, de zogenaamde prefrontale hersenschors, gaat het volgens de onderzoekers fout. Hierin wordt het plannen en sturen van gedrag en het houden van overzicht geregeld. Het ziet ernaar uit dat deze gebieden van de hersenen slechter presteren dan bij gewone personen.

Anders behandelen
Behandeling van TBS-patiënten nu is sterk gericht op gedragsverandering: het beïnvloeden door gesprekken en traditionele medicijnen. Nieuw onderzoek zou ook nieuwe, beter toegesneden behandelmethodes op kunnen leveren. Zeker door de recente problematiek met TBS-ers, zou meer gerichte medicatie en/of therapie welkom zijn.