Netwerk

Het gaat slecht met de paus. Onlangs werd hij voor de tweede keer in korte tijd opgenomen in het ziekenhuis. Voorzichtig wordt al gespeculeerd over de opvolging van de paus, mocht hij komen te overlijden. Netwerk gaat op zoek naar de mogelijke opvolgers.

Kanshebbers?
Hoe gaat de benoeming van de nieuwe paus eigenlijk in zijn werk? En wie zijn de belangrijkste kanshebbers? Netwerk spreekt erover met kerkhistorici Peter Nissen en Ton van Schaik.

Het conclaaf
Kiesgerechtigde kardinalen komen minimaal twee weken na het overlijden van de huidige paus in de Sixtijnse Kapel bijeen. Dat wordt het conclaaf genoemd. Ze buigen zich dan over de verkiezing van een nieuwe paus.

Opgesloten
De deelnemers aan een conclaaf mogen absoluut geen contact met de buitenwereld hebben om iedere beïnvloeding van buitenaf te vermijden. Tot aan het conclaaf van 1978 werden de kardinalen opgesloten - de ruimte werd van binnen en van buiten op slot gedaan - en ze mochten pas weer naar buiten als er een nieuwe paus was.

Tachtig jaar
De slaapplaats van de kardinalen bestond voor de duur van het conclaaf uit een sobere houten cel die aan de vergaderzaal grenst. Het conclaaf begint minimaal vijftien dagen en maximaal twintig dagen na de dood van de paus. Van de bijna 200 belangrijkste raadgevers van de paus, mogen straks alleen de kardinalen onder de tachtig jaar deelnemen aan het conclaaf. Dat zijn er ongeveer 120. De paus moet met tweederde van de stemmen gekozen worden.

Lang
Het kiezen van de paus kan soms erg lang duren. De buitenwereld krijgt daar informatie over via de rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel. De rook ontstaat door het verbranden van de stembrieven van de opeenvolgende stemrondes.

Witte rook
Zwarte rook, die ontstaat door aan de stembriefjes nat stro of een chemische stof toe te voegen, betekent dat er nog geen nieuwe paus is. Als de kardinalen eruit zijn, worden alleen de briefjes verbrandt en stijgt er normale, witte rook uit de schoorsteen op: het teken dat er een nieuwe paus is gekozen.

Habemus Papam
De nieuwe paus verschijnt kort nadat de witte rook is opgestegen op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek. Zijn begeleider spreekt dan volgens traditie de woorden ‘Habemus Papam’, 'We hebben een paus’. Volgens ingewijden komt de volgende paus uit Italië of Latijns-Amerika.