Netwerk

De Moeders van Srebrenica hebben vandaag een aanklacht ingediend tegen de Nederlandse staat. De 6000 nabestaanden van de genocide in Srebrenica stellen de Nederlandse overheid en de Verenigde Naties aansprakelijk voor de dood van hun mannen en zonen. De civiele procedure moet ertoe leiden dat zij erkenning en genoegdoening krijgen, aldus het advocatenkantoor dat de aanklacht namens hen heeft voorbereid.

Aanklacht
De aanklacht werd vanmiddag overhandigd aan een medewerker van het ministerie van Algemene Zaken. Ongeveer tweehonderd vrouwen uit Srebrenica waren bij de overhandiging aanwezig. Ze waren gekleed in witte t-shirts en droegen doeken met de namen van overleden mannen en spandoeken met teksten als 'Onze kinderen stonden onder uw bescherming. Het is tijd om verantwoording af te leggen'.

Advocaten
Een groep van circa 6.000 nabestaanden had aan Van Diepen Van der Kroef Advocaten opdracht gegeven om een civiele procedure te beginnen tegen de Nederlandse staat en de Verenigde Naties. Een schikking bleek eerder niet mogelijk en ook pogingen om de zaak met premier Balkenende te bespreken, liepen op niets uit. Aan de aanklacht heeft een team van in totaal veertien advocaten gewerkt uit Nederland en Bosnie-Herzegovina.

Val van Srebenica
De Bosnische enclave Srebrenica die moest worden beschermd door Dutchbat viel op 11 juli 1995 in handen van het Bosnisch-Servische leger. Het gebied was door de Verenigde Naties aangewezen als 'safe area'. De Dutchbatters konden niet voorkomen dat daarbij ruim achtduizend moslimmannen en - jongens door de Bosnisch-Serviers werden gedeporteerd en vermoord. Het wordt gezien als de ergste daad van genocide in Europa na de Tweede Wereldoorlog.

Scheiden mannen, vrouwen en kinderen
Onder de doden waren mannen die op of bij de Nederlandse basis verbleven. Generaal Mladic zei dat zij met bussen naar moslimgebied gedeporteerd zouden worden. Daarna volgde een van de dieptepunten van het Dutchbat-optreden, omdat de militairen de Serviers assisteerden bij het scheiden van de mannen van de vrouwen en kinderen voor zij in de bussen stapten.

Luchtsteun
Eerder vielen op 6 juli Bosnisch-Servisch troepen al de moslimenclave binnen. Nederlandse observatieposten vielen een voor een in handen van de aanvallers. Dutchbatters werden gegijzeld en naar Servisch gebied overgebracht. Nog dezelfde dag vroeg Dutchbat-bevelhebber Karremans voor het eerst NAVO-luchtsteun aan. De VN wees de verzoeken eerst af, maar gaf later toch toestemming. Na enkele aanvallen werd de operatie afgeblazen. Minister Voorhoeve van Defensie wilde een groep gegijzelde Dutchbatters niet in gevaar brengen.

Verantwoording
In 2002 verscheen het Srebrenica-rapport van het NIOD. Na de publicatie trokken de ministers De Grave en Pronk hun conclusies en traden af. De kabinetscrisis die daar op volgde, zorgde ervoor dat het tweede kabinet-Kok uiteindelijk viel. Bij monde van Wim Kok nam de Nederlandse regering hiermee openlijk de verantwoordelijkheid voor de gebeurtenissen, echter niet de schuld. Die moest volgens Kok in breder, internationaler verband gezocht worden, niet het minst bij de Serviers. Het parlement ging vervolgens over tot het instellen van een parlementaire enquete over Srebrenica.

In de uitzending
In Netwerk een portret van de vrouwen die bij de overhandiging van de aanklacht aanwezig waren. In de studio is Marco Gerritsen te gast. Hij is een van de advocaten.