Netwerk

De jongeren van nu vergeten gemakshalve dat 50-plussers hun hele werkende leven lang (vaak 35-40 jaar) voor 3 generaties (hebben) moeten betalen: de AOW voor de oudere generaties, de WW-, bijstands- en andere uitkeringen voor leeftijdsgenoten, de kinderbijslag en studietoelages voor de jongeren van nu. Deze jongeren van nu vergeten ook gemakshalve dat het merendeel van de 50-plussers van nu, middels een lang werkend leven, een pensioenvoorziening hebben opgebouwd. Daaraan hebben én hoeven deze jongeren van nu niets bij te dragen. Dat door mismanagement en de kredietcrisis deze zuurverdiende en langgespaarde pensioenvoorziening afgekalfd is, treft bij pensionering wél de 50-plussers van nu, maar niet de jongeren van nu!
De jongeren van nu zijn opgegroeid in de jaren ’90 die zich kenmerkt door “individualisering”. De 50-plussers van nu moe(s)ten zich conformeren aan “collectiviteit”. Wie heeft hier nou helemaal recht van spreken ?

Bij de opvatting dat een verhoging van de AOW-leeftijd ook maar ergens goed voor zou zijn, of dat AOW-uitkeringen onbetaalbaar worden, zoals sommige jongeren kennelijk klakkeloos veronderstellen, wil ik wel kanttekeningen plaatsen.

Vooreerst dit: De AOW-discussie – en ik zal dat verder in dit verhaal uiteenzetten – heeft niets te maken met demografische ontwikkelingen, maar vloeit in wezen enkel voort uit het feit dat vanwege een uit EMU-overwegingen uitgehaalde "truuc" geen mens meer de verkondigde 17,9 procent aan AOW-premie betaalt. Zou namelijk 17,9% (het premiepercentage) van het daarvoor in aanmerking komende loon (maximaal over 32.127 euro) door iedereen worden opgehoest, dan kwam er nu jaarlijks 36 miljard aan premie binnen, terwijl er maar 26,2 miljard nodig is om alle 65plussers van een AOW-pensioen te voorzien. De Rekenkamer heeft er in 2007 dan ook al op gewezen dat een premiepercentage van 13,2 % al toereikend zou zijn om in de AOW-kosten te kunnen voorzien.

Dit alles vloeit voort uit de toepassing van de algemene heffingskortingen. Anders dan velen denken (inclusief bijna alle Kamerleden) wordt door een heffingskorting niet de verschuldigde inkomstenbelasting verlaagd, maar met name ook de verschuldigde premie. Feitelijk wordt daardoor nagenoeg de helft van de geheven AOW-premie in geheven inkomstenbelasting omgezet, waardoor wel de schatkist wordt gespekt, maar niet de kas van de SVB. Voor wat betreft de AOW gaat het daarbij om een "omzetting" van bijna 18 miljard aan premiegeld in inkomstenbelasting. De Staat is vervolgens "zo goed" om van die jaarlijkse ten onrechte ontvangen18 miljard er 8 te gebruiken om die in een "AOW-fonds" te stoppen. Dat noemen ze vervolgens de overheidsbijdrage aan de AOW, die dus, omdat er eerst 18 miljard voor werd "gestolen" uit de AOW-pot, de naam "bijdrage" niet verdient. Maar het goochelt goed in het kader van de EMU schuld, dus vandaar. Onnodig is het om op te merken dat er in dat Fonds verder geen cent zit.

Maar duidelijk mag zijn dat verhalen over "premies die tot in het oneindige zullen moeten stijgen" volkomen onzin zijn. De Staat wil kennelijk enkel nog meer van het premiegeld voor zichzelf, en het betreffende rapport van de Rekenkamer waarin ook is te lezen hoe de Staat zich op dezelfde manier de AWBZ- en ANW-premies toeëigent, is dan ook in allerijl weggemoffeld. Het is nog wel te lezen op: http://www.rekenkamer.nl/9282000/d/artikel_%20fiscalisering_%20aow_%20ni... .

En dat alles wordt verkocht door het volk voor te houden dat er een vergrijzingsprobleem op ons afstevent. Hele massa's ouderen worden ouder en ouder, zo houdt men ons voor, en moeten daardoor langer "van Drees trekken". En omdat onze bloedjes van kinderen zo klein in getal zijn, zou dat wel eens kunnen betekenen dat straks twee kinderen moeten opdraaien voor de AOW van een oude 65plusser. Afijn, u kent de tunes die in dat kader worden afgedraaid. Ze raken echter kant noch wal.

Laten we eerst maar eens kijken naar dat zogenaamde ouder worden. Een man die in 1950 de 65 had gehaald, had een levensverwachting van nog veertien jaren. Dat betekende dus dat iemand die in 1957 – toen de AOW voor het eerst werd uitgekeerd – 65 werd, zich op gemiddeld veertien jaar van AOW-inkomsten kon verheugen. Anno nu, 2009, is dat zestien jaar geworden. Want 65jarige mannen van nu halen gemiddeld de 81. Bij vrouwen is de vooruitgang iets groter: een vrouw die 65 werd in 1957 had nog 16 jaar voor zich, en nu 19 jaar. Het beeld van die stokoud wordende ouderen valt dus nog wel mee – ouder worden is in een halve eeuw maar voor 15% van de volumetoename in de AOW verantwoordelijk. Die 15% wordt in elk geval al ruimschoots gecompenseerd door het feit dat steeds meer 65plussers enkel aanspraak kunnen maken op een gedeeltelijke AOW, omdat zij na hun vijftiende geen vijftig jaar in Nederland woonden. In 2038 is het zelfs zo dat een derde van de AOW-ers om die reden geen volledige AOW-uitkering krijgt.

Een ander misplaatst argument betreft de kinderschaarste. Toegegeven: Het aantal kinderen per gezin daalde van 3,5 in 1956 naar 1,3 anno 2008, en dat lijkt dramatisch, en dat zou het ook zijn als kinderen verplicht waren voor hun ouders te zorgen, en ouders verder nergens terecht zouden kunnen. Maar de arbeidsmarkt kent niet zoiets als kinderschaarste. Als men bij de KLM 1.000 piloten nodig heeft, en er zitten toevallig wat weinig Nederlandse kinderen bij de sollicitanten, dan maakt dat verder niets uit: dan neem je een paar Ieren of Spanjaarden voor hen in de plaats. En voor de AOW-opbrengst maakt dat niets uit. De Ier en Spanjaard betalen immers gewoon AOW-premie, en doen dat in de plaats van de schaarse Hollandse kindjes. Voor de AOW-premieopbrengst (net als voor de belastingopbrengsten) is derhalve enkel het arbeidsvolume van belang. Niet het aantal beschikbare Nederlandse kindertjes Het gaat om het totaal aantal arbeidsjaren dus, dat in het zicht van de Nederlandse fiscus gedraaid kan worden. Dat arbeidsvolume is van veel afhankelijk (hoewel het in de laatste twee decennia wel bijna verdubbelde, en ten opzichte van 1957 zelfs verzevenvoudigd is) maar in elk geval niet van het kindertal in Nederlandse gezinnen. En terzijde: het neemt niet toe als er ook nog een paar 65plussers een paar jaar langer aan het werk worden gehouden. Die verdringen alleen maar anderen. Het arme bloedjes van kinderen verhaal is dus gewoon een sprookje.
Van de beroepsbevolking tussen de 60 en 65 jaar werkt nog maar 21 %, en dan vaak ook nog maar part-time. Waarbij het percentage 60-jarigen belangrijk hoger ligt dan die 21% en het percentage 64-jarigen behoorlijk lager. Dan rijst de vraag: Wat is de bedoeling bij een verhoging van de AOW-leeftijd ? Moet de veel grotere groep 64-jarigen die ofwel VUT, ofwel WW, ofwel WIA ontvangt, deze uitkeringen nog twee jaar langer ontvangen ? Ik neem aan dat ze er blij mee zijn, want het is in elk geval meer dan de schamele WAO. En ook die uitkeringsgelden worden toch door de werkenden opgebracht ? Wie houdt wie nu voor de gek ?

Tenslotte denk ik dat het goed is een vergelijking te maken met ander EU-landen. Daar bestaan geen – in hun ogen: a-sociale – bedrijfspensioenen of lijfrentes waarvoor de individuele werknemer spaart. Vanuit de Rijnland-Roomse opvatting dat ouderen er bij horen, en dat het normaal is dat jongeren zorg dragen voor de ouderen die voor hen zorgden, zijn daar nagenoeg alle pensioenen van het omslagstelsel. Spaarstelsel zijn een calvinistisch idee, (loon naar werken…ledigheid is des duivels oorkussen etc)., en in de Eurolanden komen ze maar schaars voor. (Dat overigens ook omdat andere landen met pensioenspaarstelsels wel uitkeken om zich bij de Euro aan te sluiten, want dan kon je die pensioenspaarpotten net zo goed weggooien). Wij kennen alleen de AOW als omslagstel. Maar in de andere eurolanden zijn de regelingen vaak zeer riant, waardoor ouderen in landen als Frankrijk, Italie en Spanje veelal veel vroeger dan hun 65e met werken kunnen stoppen, en veelal een pensioen ontvangen dat gelijk of nagenoeg gelijk is aan hun laatstverdiende salaris. Daar worden die pensioenen uit de schatkist voldaan, en zowel werknemer als werkgever (bij ons als enige land niet !) dragen aan de "premie" bij. Gelet op het feit dat bij handhaving van onze huidige AOW anno 2009 een premie van 13,2% over het daarvoor in aanmerking komende loon (die beroemde eerste twee schijven) toereikend is (als de Staat van de 17,9 % die ze nu heft, niet 4,7 procentpunt voor zichzelf zou houden), verkeren wij in vergelijking daarmee in een uiterst weelderige positie als premiebetaler. Dat zou nog veel weelderiger kunnen zijn als over meer inkomsten (ook bedrijfsinkomsten) een dan navenant nog veel kleiner percentage zou kunnen worden geheven. Maar vooral geldt: geen Zalmiaans gesjoemel met premiegelden meer. Dan kan de premie meteen al omlaag naar 13,2 %

Kortom: Ik heb zo mijn vragen bij de oproep van de jongeren.