Onuitwisbare beelden
aangemaakt door Siebe Sietsma
20 juli 2010 — Netwerk-journalisten nemen de aankomende weken afscheid van 'hun programma' en bloggen over hun meest bijzondere Netwerk-moment. Deze week EO-verslaggever Siebe Sietsma.
Kracht van beeld
Netwerk verdwijnt. Echt. Helemaal. Voor altijd van de buis. Het programma dat, meer dan de andere rubrieken, dreef op de kracht van het beeld. Omdat een enkel beeld zoveel kan vertellen. Het beeld dat mij na zes jaar verslaggeving het meeste bijblijft is nog niet eens zo oud, en ik zal het niet meer vergeten.
De zon is onder, de cameralamp doet het niet. We moeten het dus hebben van LED-lampen op de helmen van de reddingswerkers. Kleine, heldere straaltjes blauw-wit licht gaan over afgebrokkelde muren en ladingen puin. Achter een brancard aan struikelen cameraman Rachid en ik door een steeg. En dan klinkt, veel dichterbij dan eerder, het gehuil van het kleine meisje. Het is de mooist denkbare afsluiting van een verschrikkelijke dag.
Port-au-Prince
Die dag begint met de landing middenin de chaos van de luchthaven van Port-au-Prince. Samen met de reddingswerkers van het Nederlandse USAR-team gaan we met een bus de stad in, op zoek naar overlevenden onder het puin. Bij gebrek aan een duidelijke opdracht rijdt USAR lukraak van wijk na wijk en volgt de aanwijzingen van Haïtianen.
De zon begint te zakken als de bus stopt op een kruispunt in een hooggelegen wijk. Meteen staan er drommen Haïtianen bij de bus. Allemaal hebben ze familie die nog onder het puin ligt, en allemaal proberen ze de reddingswerkers over te halen mee te lopen naar hun eigen huis. Ze trekken, roepen en plukken om aandacht van de Hollandse redders in hun oranje overalls.
Stanley
En dan staat daar Stanley. Hij valt meteen op. Zijn Engels is beter dan dat van veel van zijn landgenoten. En hij heeft een helder verhaal. Vlakbij, vertelt hij, ligt een vriendin onder het puin. Hij heeft haar in leven gehouden met water en voedsel. Ook haar dochtertje zou onder het puin liggen en misschien nog leven.
Stanley gaat ons voor. Door een steegje klauteren we over het puin en komen bij een ingestort huis. Paula, de vriendin van Stanley, ligt bekneld tussen vloer en plafond van de onderste verdieping. Ze is er slecht aan toe, maar ze reageert wel op de hulpverleners. Van haar dochtertje Juliana komt geen teken van leven.
Aan de slag
Met generatoren, betonscharen en drilboren gaan de reddingswerkers aan de slag. De VN-militairen die ons begeleiden worden zenuwachtig. Vanwege de onrust in de stad moeten alle reddingsteams na zonsondergang terug zijn op de basis. Maar de reddingswerkers praten als brugman om tijd te rekken. Dit wordt de eerste redding in het bestaan van USAR, zo hopen ze.
De operatie is al twee uur aan de gang. Paula blijkt vastgeklemd te zitten door het opgezwollen lichaam van een overleden huisgenoot. Met veel geweld trekken de reddingswerkers het lichaam, dat al aan het ontbinden is, uit het gat in het puin. Het is 72 uur na de ramp, een kritische grens. Want na 72 uur wordt het zoeken naar overlevenden vaak gestaakt. Bijna niemand overleeft het zo lang onder het puin.
Onvoorstelbaar
Buiten luisteren Rachid en ik naar het lawaai van de machines en wachten. Af en toe loop ik heen en weer om een nieuwe accu voor de camera te halen. Als ik in het donker Rachid weer opzoek, hoor ik onder het ingestorte huis een heel zachtjes gepiep. Het is hoog en monotoon, en lijkt nog het meeste op het miauwen van een jong poesje. Samen met Rachid luister ik minutenlang naar het aanhoudende geluid om te achterhalen wat het kan zijn. Het is bijna onvoorstelbaar dat het het dochtertje van Paula zou zijn. Juliana. Drie jaar oud, en dan drie dagen lang overleven onder het puin, zonder eten en drinken.
Terwijl we wachten houdt het gepiep aan. Binnen hebben de reddingswerkers het ook gehoord, maar ze blijven zich concentreren op Paula. De Indiërs willen terug naar de basis, en de ploegleider moet al bedelen om meer tijd. Als Paula gered is zal een tweede reddingsactie voor Paula's dochter niet meer mogelijk zijn. Zelfs al zou het geluid inderdaad van het kleine meisje zijn, dan nog wordt ze vanavond niet gered. Ik probeer mezelf wijs te maken dat het onmogelijk de dochter van Paula kan zijn.
Bijzondere redding
Er klinkt geroep uit het ingestorte huis, en daar is ze plotseling. Paula. Ze wordt door de reddingswerkers uit het puin getrokken en op een brancard getild. Pal voor onze camera wordt ze weggedragen, beschenen door het blauw-witte licht van de lampen van haar redders. Sommigen lachen van opluchting, anderen huilen. Een reddingswerker leunt tegen een muur en geeft over.
Ik heb ook tranen in m'n ogen. Vanwege de bijzondere redding. Maar ook omdat ik toch bang ben dat we Juliana nu alleen achterlaten. Rachid loopt filmend achter de brancard aan richting de bus van de reddingwerkers.
Terwijl ik probeer om hem door het puin te leiden, hoor ik plotseling het duidelijk herkenbare gehuil van een kindje. Ik wijs een Indische VN-soldaat op een berg puin links, waar het vandaan lijkt te komen. Hij schijnt eroverheen met zijn zaklamp. Dan hoor ik achter me weer geroep. Een reddingswerkers komt ons achterop. Tegen zijn schouder drukt hij een klein, donker popje. Juliana. Ze huilt hard en het klinkt prachtig, want ze huilt zoals een peuter hoort te huilen als ze pijn heeft maar verder in orde is.
Ze zat klem achter haar moeder Paula, al die tijd uit het zicht. Toen haar Paula eenmaal was gered, lag ze voor het grijpen. De reddingswerkers die haar zagen, zo hoor ik later, bedachten zich niet en doken in de instabiele, gevaarlijke holte onder het puin.
Voor altijd op m'n netvlies
En dan loop ik het beeld in dat ik niet meer vergeet. Tegelijkertijd met haar moeder bereikt Juliana de straat. Daar heeft zich een grote groep Haïtianen verzameld die urenlang in stilte heeft gewacht op de uitkomst van de reddingsactie. Ze applaudiseren voor de redding van de moeder en haar dochter, die naar de bus worden gebracht voor verzorging.
Paula overlijdt enkele dagen later alsnog aan de verwondingen die ze opliep in het puin. Haar dochtertje Juliana woont inmiddels bij familie in Canada en herstelt goed van haar verwondingen. Bekijk de reportages
Kracht van beeld
Netwerk verdwijnt. Echt. Helemaal. Voor altijd van de buis. Het programma dat, meer dan de andere rubrieken, dreef op de kracht van het beeld. Omdat een enkel beeld zoveel kan vertellen. Het beeld dat mij na zes jaar verslaggeving het meeste bijblijft is nog niet eens zo oud, en ik zal het niet meer vergeten.
De zon is onder, de cameralamp doet het niet. We moeten het dus hebben van LED-lampen op de helmen van de reddingswerkers. Kleine, heldere straaltjes blauw-wit licht gaan over afgebrokkelde muren en ladingen puin. Achter een brancard aan struikelen cameraman Rachid en ik door een steeg. En dan klinkt, veel dichterbij dan eerder, het gehuil van het kleine meisje. Het is de mooist denkbare afsluiting van een verschrikkelijke dag.
Port-au-Prince
Die dag begint met de landing middenin de chaos van de luchthaven van Port-au-Prince. Samen met de reddingswerkers van het Nederlandse USAR-team gaan we met een bus de stad in, op zoek naar overlevenden onder het puin. Bij gebrek aan een duidelijke opdracht rijdt USAR lukraak van wijk na wijk en volgt de aanwijzingen van Haïtianen.
De zon begint te zakken als de bus stopt op een kruispunt in een hooggelegen wijk. Meteen staan er drommen Haïtianen bij de bus. Allemaal hebben ze familie die nog onder het puin ligt, en allemaal proberen ze de reddingswerkers over te halen mee te lopen naar hun eigen huis. Ze trekken, roepen en plukken om aandacht van de Hollandse redders in hun oranje overalls.
Stanley
En dan staat daar Stanley. Hij valt meteen op. Zijn Engels is beter dan dat van veel van zijn landgenoten. En hij heeft een helder verhaal. Vlakbij, vertelt hij, ligt een vriendin onder het puin. Hij heeft haar in leven gehouden met water en voedsel. Ook haar dochtertje zou onder het puin liggen en misschien nog leven.
Stanley gaat ons voor. Door een steegje klauteren we over het puin en komen bij een ingestort huis. Paula, de vriendin van Stanley, ligt bekneld tussen vloer en plafond van de onderste verdieping. Ze is er slecht aan toe, maar ze reageert wel op de hulpverleners. Van haar dochtertje Juliana komt geen teken van leven.
Aan de slag
Met generatoren, betonscharen en drilboren gaan de reddingswerkers aan de slag. De VN-militairen die ons begeleiden worden zenuwachtig. Vanwege de onrust in de stad moeten alle reddingsteams na zonsondergang terug zijn op de basis. Maar de reddingswerkers praten als brugman om tijd te rekken. Dit wordt de eerste redding in het bestaan van USAR, zo hopen ze.
De operatie is al twee uur aan de gang. Paula blijkt vastgeklemd te zitten door het opgezwollen lichaam van een overleden huisgenoot. Met veel geweld trekken de reddingswerkers het lichaam, dat al aan het ontbinden is, uit het gat in het puin. Het is 72 uur na de ramp, een kritische grens. Want na 72 uur wordt het zoeken naar overlevenden vaak gestaakt. Bijna niemand overleeft het zo lang onder het puin.
Onvoorstelbaar
Buiten luisteren Rachid en ik naar het lawaai van de machines en wachten. Af en toe loop ik heen en weer om een nieuwe accu voor de camera te halen. Als ik in het donker Rachid weer opzoek, hoor ik onder het ingestorte huis een heel zachtjes gepiep. Het is hoog en monotoon, en lijkt nog het meeste op het miauwen van een jong poesje. Samen met Rachid luister ik minutenlang naar het aanhoudende geluid om te achterhalen wat het kan zijn. Het is bijna onvoorstelbaar dat het het dochtertje van Paula zou zijn. Juliana. Drie jaar oud, en dan drie dagen lang overleven onder het puin, zonder eten en drinken.
Terwijl we wachten houdt het gepiep aan. Binnen hebben de reddingswerkers het ook gehoord, maar ze blijven zich concentreren op Paula. De Indiërs willen terug naar de basis, en de ploegleider moet al bedelen om meer tijd. Als Paula gered is zal een tweede reddingsactie voor Paula's dochter niet meer mogelijk zijn. Zelfs al zou het geluid inderdaad van het kleine meisje zijn, dan nog wordt ze vanavond niet gered. Ik probeer mezelf wijs te maken dat het onmogelijk de dochter van Paula kan zijn.
Bijzondere redding
Er klinkt geroep uit het ingestorte huis, en daar is ze plotseling. Paula. Ze wordt door de reddingswerkers uit het puin getrokken en op een brancard getild. Pal voor onze camera wordt ze weggedragen, beschenen door het blauw-witte licht van de lampen van haar redders. Sommigen lachen van opluchting, anderen huilen. Een reddingswerker leunt tegen een muur en geeft over.
Ik heb ook tranen in m'n ogen. Vanwege de bijzondere redding. Maar ook omdat ik toch bang ben dat we Juliana nu alleen achterlaten. Rachid loopt filmend achter de brancard aan richting de bus van de reddingwerkers.
Terwijl ik probeer om hem door het puin te leiden, hoor ik plotseling het duidelijk herkenbare gehuil van een kindje. Ik wijs een Indische VN-soldaat op een berg puin links, waar het vandaan lijkt te komen. Hij schijnt eroverheen met zijn zaklamp. Dan hoor ik achter me weer geroep. Een reddingswerkers komt ons achterop. Tegen zijn schouder drukt hij een klein, donker popje. Juliana. Ze huilt hard en het klinkt prachtig, want ze huilt zoals een peuter hoort te huilen als ze pijn heeft maar verder in orde is.
Ze zat klem achter haar moeder Paula, al die tijd uit het zicht. Toen haar Paula eenmaal was gered, lag ze voor het grijpen. De reddingswerkers die haar zagen, zo hoor ik later, bedachten zich niet en doken in de instabiele, gevaarlijke holte onder het puin.
Voor altijd op m'n netvlies
En dan loop ik het beeld in dat ik niet meer vergeet. Tegelijkertijd met haar moeder bereikt Juliana de straat. Daar heeft zich een grote groep Haïtianen verzameld die urenlang in stilte heeft gewacht op de uitkomst van de reddingsactie. Ze applaudiseren voor de redding van de moeder en haar dochter, die naar de bus worden gebracht voor verzorging.
Paula overlijdt enkele dagen later alsnog aan de verwondingen die ze opliep in het puin. Haar dochtertje Juliana woont inmiddels bij familie in Canada en herstelt goed van haar verwondingen. Bekijk de reportages
