Op zoek naar de psyche van Karadzic
4 september 2008 — De regen komt met bakken uit de hemel als we woensdagavond op het vliegveld van Sarajevo landen. Het weer zal twee dagen aanhouden. De tranen van Bosnie grappen we tegen elkaar. Van geluk dit keer dan. Of de tranen van Karadzic. Zou hij huilen in zijn cel?
31 juli 2008
Een jaar geleden ben ik voor het eerst in Sarajevo. Cameraman Alexander Koning is er dan ook bij. We filmen de reis van de moeders van Srebrenica naar Den Haag, waar ze de Nederlandse staat aanklagen. Ze vinden dat ons land medeverantwoordelijk is voor het verdwijnen van hun echtgenoten en zonen. De busreis duurt tweeëndertig uur en we horen de meest verschrikkelijke verhalen. Een moeder ziet in Alexander een gelijkenis met haar overleden zoon. Ze huilt en vraagt of ze hem even mag aanraken. Het mag. Ze zal het die reis nog een paar keer doen.
Van dichter naar oorlogsmisdadiger
Nu zijn we dus weer in Sarajevo. Begin van de week is in een bus in Belgrado een man met een lange grijze baard opgepakt. Een dag later staat zijn foto overal op de voorpagina van de krant: Radovan Karadzic. We gaan op zoek naar mensen die hem hebben gekend. Op zijn vijftiende is Karadzic vanuit het bergdorpje Petnica in Montenegro naar Sarajevo gekomen. Hij gaat naar de middelbare school en studeert geneeskunde met als specialisme psychiatrie. En hij schrijft gedichten. Hoe kan het dat deze man uiteindelijk uitgroeit tot oorlogsmisdadiger? Van documentalist Rinus Schaap heb ik in Hilversum een paar artikelen gekregen. Deze werpen al enig licht op de zaak. De gedichten van Karadzic blijken een nogal morbide karakter te hebben. Een voorbode?
In Sarajevo
Naast Alexander is Ismir Hero met me meegereisd. Hij is geboren en getogen in Sarajevo en in de oorlog naar Nederland gevlucht. Hij is nu één van mijn collega's die de uitzendingen van Netwerk regisseert. In Nederland heeft hij al een paar telefoontjes gepleegd. Marko Vesovic wil met ons praten. Hij is schrijver en politicus en is jarenlang bevriend geweest met Karadzic. En bij Muhamed Dedajic mogen we ook langs komen. Hij is de voormalige kapper van Karadzic. En moslim, wat hem extra interessant maakt.
Bloedbad op de markt
In het vliegtuig kom ik in de artikelen nog een paar namen van mensen tegen die we zouden kunnen interviewen. Na de landing belt Ismir meteen zijn moeder. Sarajevo is niet zo groot en iedereen schijnt elkaar te kenen. Niet veel later belt ze terug met enkele bruikbare telefoonnumers. Terwijl ik me in mijn hotelkamer nog wat verder inlees bekijken Alexander en Ismir een kamer verder de archiefbeelden die ik die middag in Hilversum snel bij elkaar heb gezocht. Een stukje heb ik ongezien op de band laten zetten. Het blijken beelden te zijn van een bloedbad op een markt, aangericht door een mortieraanval. Het laat de chaos en paniek onder overlevenden zien - tussen zwaar bebloede gewonden en lijken, waarvan enkele ernstig verminkt. Alexander en Ismir zijn geschokt en voor Ismir is het extra pijnlijk om de afschuwelijk beelden te zien. Ik baal ervan dat ik hem niet van te voren heb kunnen waarschuwen. We besluiten dat - als we de beelden zullen gebruiken - we dat zeer beperkt zullen doen.
Oorlogsgraven
De volgende morgen komt de oorlog opnieuw binnen als we op de heuvels van Sarajevo de duizenden oorlogsgraven filmen. We kennen de beelden van reportages van collega's, hebben ze vorige keer ook gezien, maar ze wennen nooit. En het blijft niet te bevatten wat hier nog maar vijftien jaar geleden is gebeurd. Even later staan we in de bakkerswinkel van Izeta Bajramovic. Haar winkel is om de hoek van het huis waar Karadzic jaren heeft gewoond. Als student komt hij dagelijks bij haar in de winkel en bestelt baklava. Hij heeft geen geld, maar het maakt haar niet uit. Ze raken bevriend. Hij leest haar ook zijn gedichten voor en Izeta bevestigt het donkere karakter ervan. Ze herinnert zich er één waarin hij schrijft dat het ongedierte in de stad vernietigd moet worden. Ze haalt er destijds haar schouders over op.
Izeta Bajramovic
Ze omschrijft Karadzic als een opstandige man die hield van extreme situaties en zichzelf steeds op de eerste plaats zette. Volgens Izeta wilde hij iemand zijn en was dat zijn probleem. Izeta is zelf moslim en zijn nationalistische kant heeft ze nooit opgemerkt. Haar broer is nooit uit de oorlog teruggekomen. Nu Karadzic is opgepakt zou ze graag van hem willen weten waar zijn haat vandaan is gekomen. Juist omdat de moslims uit de buurt hem, vooral in het begin, zo vaak hebben geholpen.
Tijdens ons gesprek is de kapper de winkel binnengelopen. Hij komt vertellen dat hij niet aan de reportage wil meewerken. Hij vindt het te gevaarlijk. Want je weet tenslotte maar nooit. We zien aan zijn gezicht dat hij zich ook schaamt voor het feit dat hij ooit de kapper was van een man die later tot gruwelijke daden in staat bleek.
Marko Vesovic
's Middags ontmoeten we Marko Vesovic. Hij komt net als Karadzic uit Montenegro. De twee leren elkaar in de jaren zestig in de kroeg in Sarajevo kennen en raken bevriend. Het is vooral de voorliefde voor poëzie die de twee bindt. Hij zegt dat Karadzic een grote psychiater en een grote dichter wilde zijn. Maar door dat na te streven was hij het allebei niet. Hij heeft nog een keer een gedicht van Karadzic opgeknapt omdat het van geen kant deugde. Hij vertelt dat Karadzic nogal aan zelfinbeelding leed en zijn eigen waarheid schiep. Volgens hem had de megalomanie hem in zijn greep. Dat was zijn natuur. Ik wil graag een van de dichtbundels van Karadzic in beeld brengen. Maar Vesovic heeft ze niet meer. Tijdens de oorlog raakte in de winter de houtvoorraad op. De boeken van Karadzic gingen als eerste de kachel in.
We zetten de reportage donderdagavond en vrijdag in ons hotel in elkaar. Helaas zonder beeld van een van de bundels van Karadzic. Een nichtje van Ismir belt nog met boekwinkels in Sarajevo en in de Republika Srpska. Maar nergens is er meer eentje te vinden. Op internet vinden we wel een aantal van zijn gedichten. Als ik zaterdagmiddag met het vliegtuig opstijg en Sarajevo onder me zie verdwijnen, denk ik aan het gedicht dat Karadzic in 1971 over de stad schreef en waarmee de reportage begint:
"Ik ben geboren om zonder graf te leven
Dit menselijke lichaam zal nooit sterven
Het is niet alleen geboren om de bloemen te ruiken
Maar ook om in brand te steken
Te doden en alles tot stof te herleiden."
Radovan Karadzic
Reacties
De reactiemogelijkheid is afgesloten
De oorlog escaleerde in
29 augustus, 2010 - 11:48De oorlog escaleerde in Bosnië in 1992 nadat de Bosnische democratisch gekozen president, Fikret Abdic [gematigde moslim], die in 1990 door de inwoners van het federale Bosnië en Herzegovina tot president gekozen werd, onregulier vervangen werd door de separatistische leider, Alija Izetbegovic.Fikret Abdic werd benoemt tot president van Bosnië in 1990, maar hij belande in een circuit van separatisten. Abdic zag dat hij zijn beleid niet kon uitvoeren in dit circuit, omdat hij werd tegengewerkt. In tegenstelling tot de separatisten en secessionisten was Abdic loyaal aan Joegoslavië en hij was van mening dat het agressieve separatisme dramatische gevolgen kon voortbrengen. Door de druk van de separatisten in het parlement moest de democratisch gekozen president Fikret Abdic aftreden want als hij zijn beleid zou proberen uit te voeren dan zou hij in conflict komen met de separatisten en dat kon hem z’n leven kosten. Zo werd Bosnisch moslimse anti-separatist Fikret Abdic vervangen door extremist en separatist Alija Izetbegovic. Hierna escaleerde snel de burgeroorlog in Bosnië.Westerse media verzwegen dat de eerste president van de nieuwe Bosnische staat de nazi was in WO2: Alija Izetbegovic, oud-lid van de SS-divisie ‘Handschar’. In Bosnie vocht iedereen tegen iederen:moslim en Kroaten tegen Serviërs, moslim tegen Kroaten,matige moslims tegen moslim van Izetbegovic,gesteund door moslim-extremisten over heel de wereld [(Cazinska-Krajina versus Sarajevo). Elk dorp heeft zijn eigen bloedige geschiedenis. Iedereen vocht tegen iedereen. Begrijpt iedereen het nog? Dus hoezo agressie, genocide, Groot-Servie, dames en heren?Heeft de iemand ooit de Islam-declaratie van Izetbegovic gelezen? Hierin pleitte hij voor de vestiging van een fundamentalistische moslimstaat in Bosnië. Karadzic was geen man met ambitie voor oorlog. De intelligente man voelde zich verplicht zijn land/Servische volk te helpen verdedigen tegen de niets-ontziende jihadisten.Er wonen 2 miljoen Serven in Bosnie, en dat is dankzij Karadzic en Mladic zo gebleven.Karadzic redde 2 miljoen Serven van een exodus,genocide,jihad.Voor de mensen in Bosnie,Servie zijn beiden protagonisten echte helden.De geschiedenis zal dat ook hier in het Westen bevestigen.
Karadzic :hoe kunnen ze mij
3 april, 2010 - 18:06Karadzic :hoe kunnen ze mij als een oorlogsmisdadiger etiketteren? Voor welke misdaad? Voor het beschermen van mijn volk?Wat is daar fout aan?De Bosnische moslims begonnen de oorlog omdat zij heel Bosnië in hun macht wilden krijgen en de Bosnische Serviërs hebben zich alleen maar tegen deze agressie verdedigd... In elke oorlog vallen onschuldige slachtoffers. Maar als we daarvan moeten uitgaan, dan kan een land zichzelf nimmer meer verdedigen.Waarom de Serviërs demoniseren en een oorlog tegen Bosnische Serviërs beginnen op grond van vervalst Engels “bewijsmateriaal” door ITN? Dat de Serviërs concentratiekampen hadden, was een leugen; het waren verzamelkampen voor vluchtelingen.Moslimleider Izetbegovic heeft op zijn sterfbed bekend ( aan Kouchner o.a.) dat in de Servische kampen niet werd gemarteld etc….
De stad Sarajevo was veeleer een verdeelde stad, zoals de Libanese hoofdstad Beiroet en de Serviërs waren ook omsingeld.Weinigen vroegen en vragen zich af hoe het toch kon zijn dat er een tunnel was van de stad naar moslimgebied daarbuiten maar dat de vrouwen, kinderen en bejaarden van de stad niet werden geevacueerd en de regering Izetbegovic alle resterende bewoners verbood om de stad Sarajevo te verlaten..En waarom wordt dit allemaal jarenlang angstvallig doodgezwegen?Ouderen, zieken en kinderen bleven in de stad als 'propagandawapen', om 'het medelijden van de wereld op te wekken, om de Verenigde Staten en NAVO de oorlog in te trekken'.Bosnische moslimsoldaten verstopt achter hun eigen burgers in Sarajevo. En al helemaal weinigen durven tot op de dag van vandaag hardop te zeggen dat de twee bloedige aanslagen op een markt in Sarajevo eigen werk waren. Hun doel was de Navo in te zetten in het conflict met de Serviërs. Franse VN-militairen hebben geconstateerd,dat Bosnische moslimsoldaten (sluipschutters) die herhaaldelijk en maandenlang geschoten hebben op hun eigen burgers in Sarajevo in een poging om met schokkende beelden de internationale steun te verkrijgen voor harder optreden tegen de Serviërs. Ook zijn er gevallen bekend van VN-soldaten die vermoord zijn door moslim-scherpschutters. Serviërs schoten terug vanuit de heuvels rondom Sarajevo nadat ze zelf door de moslimstrijdkrachten in de stad onder vuur waren genomen. "Uit scholen en ziekenhuizen" nog wel. Het waren de troepen van de moslims , die commandoposten en sluipschutters stationeerden in scholen, ziekenhuizen en het museum van Sarajavo. Als de Servische troepen het vuur van deze troepen beantwoordden, 'werden Serviers ervan beschuldigd in wilde weg op Sarajevo te schieten.Het aantal Serviers in Sarajevo vermoord tijdens de oorlog door moslim leger, politie en criminelen, ten minste in de vele honderden en waarschijnlijk in de lage duizenden. Generaal Philippe Morillon verklaarde zijn overtuiging dat de aanval op Srebrenica een directe reactie was op de moordpartijen door Nasir Oric en zijn strijdkrachten in 1992 en 1993.Mladic deed zijn werk (hij was militair) moslimsterroristen uitschakelen die 's-nachts Servische dorpen plunderden, platbrandden, vrouwen verkrachtten,ook kinderen,vrouwen,ouderen vermoordden, enz. en overdags uitrustten onder de bescherming van de NAVO-troepen. Deze strijders uit verschillende landen hebben het lot van de moslimmannen met opzet in de handen van Mladic gegeven, omdat ze wisten dat hij (na de verschrikkelijke martel en moordpraktijken op Bosnische Serviers om Srebrenica) voor het oog van de wereld een misdaad zou begaan en daarmee de publieke opinie van de wereld definitief tegen de Serviers zou keren.Ongeveer 1200 Bosnische Srebrenica soldaten kwamen om op het slachtveld en dat er 442 gedood zijn in opvolgende executies (uit wraak van de Servische dorpelingen) en anderen waren gedode Serviërs. http://www.amsterdampost.nl/442-executed-victim... De canadees Lewis McKenzie schat het aantal omgekomen moslimstrijders op hooguit 2000.http://srebrenica-reality.blogspot.com/2008/01/... Servische soldaten, de meesten afkomstig uit de streek zelf, hadden bij hun inval in juli lijsten bij zich met honderden namen van moslims die van oorlogsmisdaden werden verdacht. Arrestaties van moslimmannen hadden in elk geval voor een deel een selectief karakter.
'De Serviërs kenden de mannen', volgens een Nederlandse chauffeur. Ze hadden hele lijsten bij zich en foto's. Ze werden er zo uitgepikt. Nu wordt het verteld alsof de inval zonder enige reden is gedaan en alleen maar om onschuldige burgers te vermoorden.De wahabitische beweging kreeg voet aan de grond in de Balkan tijdens de Bosnische burgeroorlog van 1992-1995. Hun doel is, de Bosnische moslims te bekeren tot de Saudische versie van de islam.Op uitnodiging van toenmalig president Izetbegovic, die financieel werd gesteund door Al-Qaida, kwamen er duizenden islamitische 'vrijheidstrijders' naar Bosnië. Ze maakten er zich schuldig aan onthoofdingen en verkrachtingen. De wahabitische beweging krijgt financiële steun vanuit Saoedi-Arabië, inmiddels al zo'n half miljard euro. Met dit geld zijn o.a. zo'n 150 moskeeën gefinancierd in Bosnië maar ook in Kosovo. De Koning Fahd moskee in Sarajevo kostte 20 miljoen euro. http://www.youtube.com/watch?v=8E81K71d00U&eurl=
Aandringen van
18 januari, 2010 - 22:24Aandringen van bondskanselier Kohl dat Slovenie en Kroatie worden erkend als onafhankelijke staten is de doodstraf voor Joegoslavie. Helaas was het ook de doodstraf voor vele duizenden Serviers, Kroaten,moslim,…... Karadzic :hoe kunnen ze mij als een oorlogsmisdadiger etiketteren? Voor welke misdaad? Voor het beschermen van mijn volk?Wat is daar fout aan?De politieke optie van Radovan Karadzic was het bij elkaar houden van Joegoslavie. ALS groepen,zoals de UCK[Albanese terroristen], en voor hen de Bosnische moslims en Kroatische extremisten[Ustasha] de wapens oppakken om zich af te scheiden van het land van Tito Joegoslavie, DAN loopt men het risico dat men ZELF, met zijn groep, zijn vrienden en/of zijn familieleden, in de pan wordt gehakt. Immers je bent ZELF begonnen om tegen je land te gaan vechten. Dus geldt de volkswijsheid: wie het zwaard oppakt wordt er door omgebracht.Een illegale, gewapende, gewelddadige afscheiding, de gevolgen van die tienduizenden doden, is een MISDRIJF op grond van zowel de interne, Joegoslavische en het internationaal recht.Ik ben benieuwd wat Nederland zou doen wanneer plotseling enkele provincies zich eenzijdig onafhankelijk zouden verklaren. Zou de regering dan zeggen "is goed joh, ga je gang" ?
8000 doden in Srebrenica een hoax is. Deze link:http://www.srebrenica-report.com/ Lewis Mackenzie:er heeft zich in Srebrenica geen genocide op 8000 moslimmannen voorgedaan,Canadese blad Globe and Mail. Daarbij zijn 2000 lijken van slachtoffers uit de oorlog die er drie jaar woedde.Radovan Karadzic telde gedurende de voorafgaande maanden 1260 Servische doden in de regio als gevolg van moslim/acties vanuit Srebrenica.Om dit te stoppen kwam Mladic met zijn leger om de verantwoordelijken voor de moordpartijen op te pakken. Maar gelukkig werden vrouwen en kinderen in Srebrenica nog gespaard. In Darfur en bij de Hutsi / Tutsi,en rond Srebrenica in de Servische dorpen,was dat niet zo In een andere moslimenclave die enkele dagen later viel, Zepa, was er geen sprake van ‘massamoord’.En waarom niet?
.Zonder Naser Oric zou er niet zijn Srbrenica.Niemand ontkent dat er individuele misdaden op de Servische zijde. Toch kan niemand geloofwaardig beweren dat deze misdaden waren een gevolg van de Servische leiders het beleid.Advoccat Karadjic zegt dat er schriftelijke bewijzen zijn dat Karadzic de legerleiders bevolen heeft zich aan het oorlogsrecht te houden. .Karadjic is alleen verdaht,dus NIET schuldig!!! Milosevic was ook verdaht ,maar een flinter van bewijs is gevonden tegen Milosovic. Karadzic koestert niet de illusie dat hij wordt vrijgesproken, maar veel dingen zullen anders eruit zien als het proces over is.
grote vertaalfout en meer
15 november, 2009 - 12:14Hoe kan je de CCCC als servisch hakenkruis vertalen. Een grotere belediging voor een Servier bestaat niet. Het CCCC is een christelijk kruis waar aan elke kant de C staat, wat staat voor; Samo Sloga Srbina Spasava, wat betekent; alleen eenheid redt de Servier. Dit teken komt in het leger, parlement en servische sportverenigingen voor (kijk maar naar het wk 2010 naar)
Dit heeft niks met hakenkruizen te maken, maar is een nationaal symbool. Deze vertaling geeft alleen aan dat dit stuk tegen en alleen tegen de Serviers is gekeerd.
En over de oorlogsmisdaden, die er wel degelijk waren aan de kant van Karadzic. Voor de val van Srebrenica werden er 3500 Serviers door moslims vanuit Srebrenica gedood. Er werden wapens Srebrenica binnen gesmokkeld, en er werd steeds vanuit Srebrenica naar Serviers geschoten. Toen kwam de VN om de rust te bewaren, maar de 3500 doden in de dagen dat de vn in srebrenica was, dat was de druppel.
Over de oorlog zelf, jullie laten hier in de reportage zien dat Servisch nationalisme de oorzaak was voor al die dode moslims....
maar de moslims waren diegenen die met hulp van arabieren in 1990 en 1991 onrust stookten en voor onafhankelijkheid vochten. Niks mis mee, maar waarom mochten de Serviers (2 van de 4 miljoen inwoners in Bosnie) zich niet bij servie aansluiten? Dit wilde Karadzic realiseren, zodat er een rechtvaardige verdeling van dat land bestond. Uiteindelijk leidde dit gelukkig tot Republika Srpska en hoefden de 2 miljoen serviers het land niet te ontvluchten (wat wel in Kroatie gebeurde door milder optreden van de regering daar).
Dus er waren misdaden (evenveel van moslim en servische kant, wat weer weggewuifd wordt), maar die zorgden er wel voor dat de Serviers daar konden blijven